تامین مالی در اقتصاد ایران معمولا به یک پرسش ساده تقلیل داده میشود: «بنگاه از کدام بانک تسهیلات بگیرد؟» این پرسش دیگر پاسخگوی پیچیدگیهای امروز اقتصاد ایران نیست. محدودیت منابع بانکی، تورم مزمن و طولانیشدن اجرای پروژهها موجب شده است اتکای صرف به تسهیلات بانکی نهتنها کافی نباشد، بلکه ساختار مالی بنگاه را نیز آسیبپذیر کند.
مساله اصلی، کمبود مطلق ابزار تامین مالی نیست. تسهیلات بانکی، صکوک، افزایش سرمایه، تامین مالی زنجیرهای، لیزینگ و سایر روشها در ساختار مالی کشور وجود دارند. مساله آن است که بسیاری از بنگاهها روش تامین مالی را نه براساس ماهیت نیاز، بلکه بر مبنای ابزاری انتخاب میکنند که در لحظه دردسترستر به نظر میرسد. راهحل، جایگزینی کامل بانک با بازار سرمایه یا ابزارهای جدید نیست؛ بلکه طراحی یک «معماری تامین مالی» متناسب با نوع نیاز، جریان نقدی و ریسک پروژه است.
اقتصاد ایران همچنان اقتصادی بانکمحور است. تسهیلات بانکی برای سرمایه در گردش و نیازهای کوتاهمدت و میانمدت همچنان ابزاری ضروری است؛ اما استفاده از منابع کوتاهمدت برای توسعه ظرفیت تولید یا اجرای پروژههای بزرگ، عدم تطابق سررسید منابع و مصارف ایجاد میکند. بازار سرمایه نیز میتواند سهم مهمتری در تامین نیازهای بزرگ و بلندمدت داشته باشد.
یکی از مهمترین اجزای معماری جدید تامین مالی، توسعه تامین مالی زنجیرهای است. در این روش بهجای آنکه برای هر معامله الزاما نقدینگی جدید تزریق شود، اعتبار در طول زنجیره تولید منتقل میشود. ابزارهایی مانند اوراق گام، برات الکترونیکی و فاکتورینگ، این امکان را فراهم میکنند که تعهدات و مطالبات تجاری بنگاهها به ابزار قابل انتقال تبدیل شوند.
در یک هلدینگ بزرگ، مساله فقط این نیست که هر شرکت چگونه منابع خود را تامین کند؛ پرسش مهمتر آن است که منابع محدود گروه چگونه میان شرکتها و پروژهها توزیع شود. حرکت از «تامین مالی موردی» به سمت «برنامه تامین مالی گروه»، اصلاح چرخه سرمایه در گردش و واگذاری داراییهای غیرمولد، بخشی از معماری تامین مالی در هلدینگهایی نظیر تاپیکو است.
آینده تامین مالی بنگاهها در ایران، پایاندادن به بانکمحوری افراطی است. مزیت رقابتی هلدینگهای آینده فقط دسترسی به پول نیست؛ بلکه توانایی طراحی ترکیب درست منابع، تخصیص هوشمند سرمایه و تطبیق تعهدات مالی با جریان نقدی است.
به قلم اکبر میرزاپور، قائممقام مدیرعامل هلدینگ سرمایهگذاری نفت و گاز و پتروشیمی تأمین(تاپیکو)
منبع: https://www.tappico.com/
