اینک بخشی از افزودنی‌های مورد نیاز این صنعت از طریق واردات تامین می‌شود؛ وارداتی که علاوه بر ارزبری، با مسائلی نظیر تامین و انتقال ارز، محدودیت‌های تجاری، حمل‌ونقل بین‌المللی، طولانی‌شدن فرآیند تامین و محدودیت دسترسی به برخی تولیدکنندگان و فناوری‌ها مواجه است. بنابراین مساله فقط هزینه واردات نیست بلکه پایداری تامین نیز اهمیت دارد.
از این منظر، توسعه ظرفیت داخلی تولید افزودنی‌ها در حوزه‌هایی که از نظر فناوری، کیفیت و اقتصاد تولید توجیه‌پذیر است، صرفا یک پروژه شرکتی نیست؛ بلکه موضوعی مرتبط با تاب‌آوری زنجیره تامین، کاهش ارزبری، توسعه فناوری و خلق ارزش افزوده در اقتصاد کشور است. آنچه نیاز داریم، شکل‌گیری یک زیست‌بوم منسجم میان صنعت، دانشگاه، نخبگان، سرمایه و سیاستگذار است.
بومی‌سازی هوشمند
اولویت باید با محصولاتی باشد که از نظر ارزبری، ریسک تامین، حجم مصرف، اهمیت راهبردی و امکان دستیابی به فناوری، ارزش بیشتری برای سرمایه‌گذاری دارند. داخلی‌سازی زمانی پایدار خواهد بود که محصول داخلی بتواند پس از طی دوره توسعه فناوری، بدون وابستگی دائمی به حمایت، در بازار رقابت کند.
از تز تا خط تولید
مساله اصلی، اتصال سازمان‌یافته ظرفیت‌های علمی کشور به نیازهای واقعی صنعت است. رویکرد شستا و تاپیکو بر حمایت از فعالیت‌های نوآورانه و هدایت این ظرفیت‌ها به سمت حل مسائل صنعت استوار است. در این الگو، خروجی ارتباط دانشگاه و صنعت صرفا مقاله نیست بلکه محصولی است که باید بتواند وارد خط تولید شود.
نوآوری فناورانه بدون نوآوری مالی؟
همان‌گونه که فناوری نیازمند نوآوری است، تامین مالی فناوری نیز به نوآوری نیاز دارد. باید برای هر فناوری متناسب با مرحله بلوغ آن، یک مسیر تامین مالی از ایده تا تولید طراحی شود؛ مسیری که می‌تواند از سرمایه جسورانه در مراحل اولیه آغاز شود و در مرحله توسعه تولید به صندوق پروژه یا سایر ابزارهای بازار سرمایه متصل شود.
ایجاد مقیاس برای نوآوری
تجمیع نیاز شرکت‌های مختلف می‌تواند اقتصاد پروژه را به‌طور اساسی تغییر دهد. شناسایی نیازهای مشترک و ایجاد تقاضای قابل اتکا، امکان سرمایه‌گذاری در پروژه‌هایی را فراهم می‌کند که ممکن است در مقیاس یک شرکت توجیه کافی نداشته باشند.
یک زیست‌بوم؛ سه نقش
شستا با جهت‌سازی و حمایت، تاپیکو با راهبری و هدایت، و ایرانول با سرمایه‌گذاری و اجرا، سه سطح مکمل از این زیست‌بوم را شکل می‌دهند. توسعه فناوری در مواد راهبردی یک نیاز ملی است که نیازمند ثبات مقررات و حمایت‌های هدفمند حاکمیتی است.
مقصد فقط جایگزینی واردات نیست
بومی‌سازی پایان مسیر نیست؛ نقطه آغاز است. مقصد، شکل‌گیری توان فناورانه‌ای است که ابتدا نیاز صنعت داخل را پاسخ دهد و در گام بعد امکان حضور در بازارهای منطقه‌ای را فراهم کند.
به قلم اکبر میرزاپور، سرپرست شرکت نفت ایرانول
منبع: https://www.tappico.com/
